Nấu ăn cho cả tuần: cách tổ chức để không nấu mỗi bữa

Với các hướng dẫn về nhiệt độ bảo quản và thời gian an toàn cho từng loại thực phẩm, hãy theo khuyến cáo của cơ quan y tế — bài này về cách tổ chức công việc trong bếp.

Người đi làm bận thường nghe lời khuyên: dành một buổi cuối tuần nấu sẵn các bữa cho cả tuần, chia hộp, cất tủ lạnh.

Phần lớn người thử cách này ở Việt Nam bỏ sau vài tuần. Lý do không phải thiếu kỷ luật mà vì bữa cơm Việt gồm nhiều món dùng chung, và phần lớn chúng không ngon sau ba ngày trong tủ.

Chuẩn bị thành phần, không nấu sẵn món

Cách hợp hơn: dành một tới hai giờ cuối tuần để sơ chế, rồi mỗi bữa nấu trong hai mươi phút từ những thứ đã chuẩn bị.

Khác biệt: bạn vẫn ăn đồ vừa nấu, nhưng bỏ được phần tốn thời gian nhất — nhặt, rửa, cắt, ướp, ninh.

Bốn nhóm đáng chuẩn bị trước:

Rau củ đã rửa và cắt. Các loại củ cứng giữ được nhiều ngày; rau lá thì rửa và để ráo, dùng trong hai ba ngày đầu tuần.

Thịt cá đã chia phần và ướp. Chia theo đúng lượng một bữa, ướp sẵn, để ngăn đá phần dùng sau. Việc chia theo bữa quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: rã đông một khối lớn rồi cấp đông lại là điều không nên làm.

Nước dùng. Nấu một nồi, chia hộp nhỏ, cấp đông. Đây là thứ tiết kiệm nhiều thời gian nhất trong tuần.

Đồ khô và gia vị pha sẵn — hành tỏi băm, các hỗn hợp gia vị bạn hay dùng.

Món nào hợp nấu sẵn, món nào không

Không phải mọi món đều xấu đi trong tủ lạnh:

Giữ tốt, thậm chí ngon hơn sau một ngày: các món kho, món hầm, thịt om, và các loại nước dùng.

Giữ được vài ngày: món xào khô, đậu phụ nhồi, chả, các món chiên rồi hâm lại bằng chảo.

Không nên nấu sẵn: rau luộc và rau xào, canh có rau lá, món chiên giòn, và cơm để quá lâu.

Cách tổ chức theo đó: nấu sẵn một hai món mặn giữ được, còn rau và canh nấu mỗi bữa — vốn chỉ mất mười phút khi rau đã rửa sẵn.

Bảo quản: bốn nguyên tắc

Để nguội trước khi cất, nhưng đừng để ngoài quá lâu. Chia ra hộp nông cho nguội nhanh thay vì để cả nồi.

Chia theo bữa ngay khi cất. Lấy ra hâm lại một phần thì phần còn lại không bị hâm đi hâm lại nhiều lần.

Ghi ngày lên hộp. Nghe thừa, và nó là thứ ngăn việc ăn phải đồ để quá lâu — nhất là với đồ trong ngăn đá, nơi mọi thứ trông như nhau sau hai tuần.

Đồ sống ở ngăn dưới, đồ chín ở ngăn trên, và mỗi loại trong hộp kín riêng.

Và một nguyên tắc chung: khi không chắc đồ còn dùng được không thì bỏ. Khoản tiết kiệm được không đáng so với rủi ro.

Thực đơn tuần: cách lập trong mười phút

Việc lập thực đơn có ích hơn người ta nghĩ, vì nó quyết định việc đi chợ và tránh mua thừa.

Cách đơn giản dùng được:

Chọn ba món mặn cho cả tuần, mỗi món ăn hai bữa.

Chọn hai món dùng chung nguyên liệu. Mua một lần dùng cho hai món giảm cả chi phí lẫn phần thừa.

Xếp món dễ hỏng vào đầu tuần — cá, rau lá, đậu phụ; món giữ lâu vào cuối tuần.

Chừa một bữa không lên kế hoạch. Luôn có một tối bạn về muộn hoặc không muốn nấu — nếu không tính trước, bữa đó phá kế hoạch và cả phần nguyên liệu đã mua.

Nếu chỉ có ba mươi phút cuối tuần

Làm đúng ba việc, theo thứ tự hiệu quả:

Rửa và cắt rau củ cứng cho cả tuần.

Chia và ướp thịt cá theo bữa.

Nấu một nồi nước dùng.

Ba việc này đủ để mỗi bữa trong tuần rút xuống còn hai mươi phút — và đó là khác biệt giữa việc nấu ở nhà và việc gọi đồ ăn ngoài vì không còn sức.

Hai điều làm cách này bền

Đừng bắt đầu bằng cả tuần. Thử ba ngày trước. Kế hoạch bảy ngày hỏng ở ngày thứ tư thường làm người ta bỏ hẳn.

Chấp nhận lặp lại. Ăn cùng một món mặn hai lần trong tuần là bình thường và nó là điều làm cách này khả thi. Cố nấu bảy món khác nhau mỗi tuần là lý do chính khiến việc nấu ở nhà bị bỏ.

Và nếu trong nhà có nhiều người, chia việc: một người đi chợ, một người sơ chế. Phần lớn thời gian trong bếp nằm ở khâu chuẩn bị, và khâu đó chia được.