Đọc sách cùng con: cách đọc quan trọng hơn số lượng sách

Mỗi trẻ có nhịp phát triển riêng; nếu bạn lo về phát triển ngôn ngữ của con, hãy trao đổi với bác sĩ nhi hoặc chuyên gia.

Đọc sách cùng trẻ nhỏ là một trong ít hoạt động mà nghiên cứu khá nhất quán về lợi ích — với ngôn ngữ, vốn từ, và nền cho việc đọc về sau. Nhưng điều tạo ra lợi ích không phải số lượng sách mà là cách đọc.

Đọc có trò chuyện

Cách đọc phổ biến: người lớn đọc từ đầu đến cuối, trẻ nghe. Điều này tốt hơn không đọc, và nó bỏ mất phần lớn giá trị.

Cách hiệu quả hơn: dừng lại, hỏi, và để trẻ nói. Cụ thể:

Hỏi về tranh — "con thấy gì đây?" Rồi mở rộng điều trẻ nói: nếu trẻ nói "con chó", bạn nói "đúng rồi, một con chó to đang chạy trên cỏ".

Hỏi điều gì sắp xảy ra trước khi lật trang.

Nối với đời sống của trẻ — "giống hôm mình đi công viên nhớ không?"

Để trẻ kể lại một phần bằng lời của mình.

Việc mở rộng câu của trẻ là kỹ thuật có giá trị nhất: trẻ nói hai từ, bạn trả lại một câu đầy đủ. Đây là cách vốn từ và cấu trúc câu hình thành.

Đọc lại cùng một cuốn

Trẻ nhỏ muốn đọc lại cùng một cuốn nhiều lần, và người lớn thường thấy nhàm. Nhưng việc lặp lại có tác dụng thật: lần thứ ba, trẻ không còn phải theo cốt truyện nên chú ý được vào từ ngữ và chi tiết.

Và mỗi lần đọc lại, bạn có thể hỏi khác đi — lần đầu hỏi về tranh, lần sau hỏi vì sao nhân vật làm vậy.

Nên số lượng sách ít mà đọc nhiều lần tốt hơn nhiều sách mỗi cuốn một lần.

Chọn sách

Với trẻ rất nhỏ: sách ít chữ, tranh lớn, có thể chạm và lật. Nội dung về những thứ trẻ thấy hằng ngày.

Với trẻ hai tới ba tuổi: sách có nhịp điệu và câu lặp lại — trẻ đoán được câu tiếp theo và tham gia được.

Với trẻ bốn tới sáu tuổi: sách có cốt truyện và có cảm xúc của nhân vật. Đây là lúc sách trở thành cách nói về cảm xúc — điều khó nói trực tiếp với trẻ.

Nguyên tắc chung: cho trẻ chọn. Một cuốn trẻ chọn mà bạn thấy đơn giản vẫn tốt hơn một cuốn bạn chọn mà trẻ không muốn đọc.

Và không cần sách đắt. Thư viện, sách mượn của người quen, và sách cũ đều dùng được — điều quyết định là cách đọc.

Khi trẻ không chịu ngồi

Đây là chuyện bình thường, đặc biệt với trẻ nhỏ và với trẻ hiếu động.

Ba cách xử lý: đọc ngắn thôi — năm phút cũng được, và đọc nhiều lần trong ngày thay vì một lần dài; cho trẻ lật trang và chỉ tranh, tức để trẻ có việc làm; và chọn giờ trẻ không quá mệt hoặc quá hưng phấn.

Đừng ép ngồi đủ một cuốn. Việc đó biến đọc sách thành nghĩa vụ, và mất đi điều quan trọng nhất — trẻ thấy đọc sách là việc dễ chịu.

Duy trì thói quen

Gắn với một thời điểm cố định — thường là trước khi ngủ, vì nó dễ nhớ và nó cũng giúp chuyển sang trạng thái nghỉ.

Để sách ở nơi trẻ tự lấy được. Trẻ tự chọn sách và mang tới là dấu hiệu tốt nhất của việc thói quen đã hình thành.

Và để trẻ thấy người lớn cũng đọc. Trẻ làm theo điều thấy hơn điều được dạy.

Đọc bằng tiếng Việt và tiếng khác

Với gia đình muốn con tiếp xúc ngoại ngữ sớm, điều đáng biết: nền tiếng mẹ đẻ vững là cơ sở tốt cho việc học ngôn ngữ thứ hai, không phải trở ngại.

Đọc bằng ngôn ngữ mà người đọc thoải mái nhất cho giá trị cao hơn — vì cách đọc có trò chuyện đòi bạn phải mở rộng câu của trẻ một cách tự nhiên, và điều đó khó làm trong ngôn ngữ bạn không thoải mái.

Nếu muốn cả hai, có thể đọc sách tiếng Việt theo cách trò chuyện đầy đủ, và thêm sách ngôn ngữ khác theo cách đơn giản hơn.

Điều không cần lo

Không cần dạy chữ khi đọc. Chỉ vào chữ khi trẻ tỏ ra quan tâm là đủ; biến buổi đọc thành buổi học chữ thường làm trẻ mất hứng.

Không cần đọc đúng hết chữ trong sách. Với trẻ nhỏ, bạn có thể kể theo tranh, rút gọn, hoặc đổi lời — điều quan trọng là cuộc trò chuyện.

Và không cần lo nếu trẻ thích một cuốn "không có giá trị giáo dục". Trẻ đang học ngôn ngữ và học rằng sách là thứ thú vị — cả hai đều đang diễn ra.