Chọn nhà và chọn hướng: tách yếu tố đo được khỏi quy ước

Bài này tách phần có thể kiểm bằng quan sát khỏi phần thuộc quy ước văn hoá, và không nhằm khẳng định hay bác bỏ quan niệm nào.

Khi chọn nhà, hướng là yếu tố được bàn nhiều nhất, và cuộc bàn thường trộn hai loại nội dung khác nhau: những gì ảnh hưởng tới cảm giác sống thật, và những gì thuộc về quy ước.

Tách hai loại ra làm cho quyết định dễ hơn, và nó cũng giúp bàn với gia đình.

Phần đo được: ánh sáng, gió, nhiệt

Hướng nhà ảnh hưởng thật tới ba thứ, và ở khí hậu Việt Nam thì chúng đáng kể:

Nắng chiều. Mặt tường và cửa sổ hứng nắng buổi chiều nóng hơn đáng kể, và phòng ở phía đó tốn điện làm mát hơn. Đây là yếu tố thật nhất và dễ kiểm nhất.

Ánh sáng ban ngày. Phòng nhận nắng buổi sáng sáng sủa mà không quá nóng; phòng không nhận nắng trực tiếp nào thì mát nhưng dễ ẩm và tối.

Gió. Hướng gió chính thay đổi theo mùa và theo vùng. Nhà có cửa ở hai phía đối nhau thì thông gió tốt hơn nhiều so với nhà chỉ mở một phía — và điều này ảnh hưởng tới độ ẩm, mùi, và cảm giác nóng nhiều hơn cả hướng.

Ba yếu tố trên kiểm được bằng cách xem nhà vào các thời điểm khác nhau trong ngày, và hỏi người sống ở đó hoặc hàng xóm.

Những gì kiểm được khi đi xem nhà

Một danh sách thực tế, quan trọng hơn hướng:

Xem nhà ít nhất hai lần, vào hai thời điểm khác nhau — một lần buổi sáng, một lần chiều muộn. Cùng một căn có thể rất khác.

Dấu vết ẩm và thấm — chân tường, góc trần, quanh cửa sổ. Vết ố và sơn mới ở một mảng là dấu hiệu đáng hỏi.

Tiếng ồn — mở cửa sổ và đứng yên vài phút. Kiểm cả buổi tối nếu gần quán xá hoặc đường lớn.

Thoát nước — hỏi khu vực có ngập không, và hỏi hàng xóm chứ đừng chỉ hỏi người bán.

Điện nước và hạ tầng — áp lực nước ở tầng cao, tình trạng đường điện, có internet nào phủ tới không.

Đường đi hằng ngày — thử đi từ nhà tới nơi làm vào đúng giờ cao điểm một lần. Đây là thứ ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày nhiều hơn mọi yếu tố khác và hay bị bỏ qua khi xem nhà vào cuối tuần.

Phần thuộc quy ước

Nhiều quan niệm về hướng, về vị trí cửa, bếp, giường có nguồn gốc lâu đời và có ý nghĩa văn hoá thật với nhiều gia đình.

Một số trong đó trùng với các nguyên tắc thực dụng — ví dụ không đặt bếp ngay luồng gió mạnh, hoặc tránh giường đối thẳng cửa ra vào vì lý do riêng tư và tiếng ồn. Một số khác thì thuần quy ước.

Cách nhìn dùng được: nếu một quy ước không gây tốn kém và làm người trong nhà yên tâm, làm theo không có gì sai. Nếu nó dẫn tới việc bỏ một căn nhà phù hợp mọi mặt khác, hoặc tốn một khoản lớn để sửa, thì nó đáng được bàn lại.

Khi gia đình có ý kiến khác

Đây là tình huống phổ biến và ít có hướng dẫn.

Ba cách xử lý giữ được cả quyết định lẫn quan hệ:

Tách mối lo thành các câu cụ thể. "Hướng này không hợp" khó bàn; "bố lo buổi chiều phòng khách sẽ nóng" thì kiểm được và xử lý được.

Hỏi điều gì sẽ làm họ yên tâm. Nhiều khi câu trả lời là một việc nhỏ — xem nhà cùng, hoặc hỏi ý kiến một người họ tin.

Phân biệt ai quyết và ai góp ý. Nếu bạn là người mua và người ở, quyết định là của bạn. Việc lắng nghe không đồng nghĩa với việc phải theo.

Và nếu gia đình đóng góp tài chính, đó là tình huống khác và nên được nói thẳng ngay từ đầu: khoản đóng góp đó đi kèm quyền quyết định tới mức nào.

Thứ tự ưu tiên khi phải chọn

Không căn nhà nào đủ mọi thứ. Thứ tự dưới đây dựa trên những gì khó đổi nhất:

Vị trí và đường đi hằng ngày — không sửa được.

Kết cấu và tình trạng công trình — sửa được nhưng rất tốn.

Ánh sáng và thông gió — cải thiện được một phần bằng cách mở thêm cửa, đổi bố trí.

Bố trí bên trong — đổi được.

Hoàn thiện và nội thất — đổi dễ nhất.

Nguyên tắc: nhượng bộ ở các mục dưới, không nhượng bộ ở hai mục đầu. Rất nhiều người làm ngược — chọn căn có nội thất đẹp ở vị trí đi lại bất tiện, rồi sống với sự bất tiện đó hằng ngày trong nhiều năm.