Khi nói về việc một ngôi nhà "dễ chịu" hay "khó ở", phần lớn cuộc bàn xoay quanh cảm giác và quy ước.
Nhưng có ba yếu tố đo được, có ảnh hưởng rõ tới sức khoẻ và trạng thái tinh thần, và cải thiện được với chi phí hợp lý.
Ánh sáng
Ánh sáng tự nhiên ảnh hưởng tới nhịp sinh học — chu kỳ thức ngủ của cơ thể phụ thuộc đáng kể vào việc tiếp xúc với ánh sáng ban ngày.
Hệ quả thực tế: phòng ngủ nên có ánh sáng buổi sáng, và nơi làm việc ban ngày nên gần cửa sổ. Người làm việc cả ngày trong phòng không có cửa sổ thường gặp vấn đề về giấc ngủ mà không nghĩ tới nguyên nhân này.
Ba cách cải thiện khi không đổi được cấu trúc:
Bỏ rèm dày ban ngày, dùng rèm mỏng.
Dùng màu sáng cho tường và trần — nó phản xạ và phân tán ánh sáng vào sâu trong phòng.
Đặt bàn làm việc gần cửa sổ nhất có thể, và đặt vuông góc với cửa sổ chứ không quay lưng hay đối diện — hai hướng đó gây chói hoặc ngược sáng.
Ánh sáng nhân tạo có hai yếu tố cần phân biệt:
Độ sáng — mỗi loại không gian cần mức khác nhau. Chỗ làm việc và nhà bếp cần sáng hơn nhiều so với phòng khách và phòng ngủ.
Nhiệt độ màu — ánh sáng trắng lạnh phù hợp cho chỗ làm việc, ánh sáng vàng ấm phù hợp cho chỗ nghỉ. Dùng đèn trắng lạnh trong phòng ngủ buổi tối là một trong những nguyên nhân phổ biến gây khó ngủ.
Một nguyên tắc đáng nhớ: đừng dùng một đèn trần cho cả phòng. Nhiều nguồn sáng nhỏ ở các độ cao khác nhau cho không gian dễ chịu hơn hẳn, và nó cho phép điều chỉnh theo hoạt động.
Thông gió và chất lượng không khí
Đây là yếu tố ít được chú ý nhất và có ảnh hưởng lớn.
Trong một phòng đóng kín có người ở, nồng độ khí thải từ hô hấp tăng dần, và ở mức cao nó gây buồn ngủ, giảm tập trung và đau đầu. Đây là hiện tượng rất phổ biến trong các phòng họp và phòng ngủ đóng kín.
Bốn việc:
Mở cửa thông gió mỗi ngày, kể cả khi dùng điều hoà — mười lăm phút vào lúc không khí ngoài trời tốt nhất.
Tạo luồng gió xuyên. Mở hai cửa ở hai phía đối diện hiệu quả hơn nhiều so với mở một cửa.
Hút mùi ở bếp và thông gió ở nhà vệ sinh — hai nguồn ẩm và mùi chính trong nhà.
Xử lý ẩm. Độ ẩm cao kéo dài gây nấm mốc, và nấm mốc là vấn đề sức khoẻ thật, nhất là với người có bệnh hô hấp. Dấu hiệu: vệt ẩm trên tường, mùi mốc, quần áo lâu khô.
⚠️ Ở các đô thị có ô nhiễm không khí, việc mở cửa cần chọn thời điểm — và với người có bệnh hô hấp, nên tham khảo ý kiến chuyên môn về việc dùng thiết bị lọc.
Tiếng ồn
Tiếng ồn kéo dài ảnh hưởng tới giấc ngủ và mức căng thẳng, kể cả khi người ta đã quen và không còn để ý tới nó.
Ba nguồn và cách xử lý:
Từ bên ngoài — đường phố, hàng xóm. Cửa sổ là điểm yếu nhất; cửa kín khít giúp đáng kể. Rèm dày và thảm hấp thụ một phần. Nếu không đổi được, ít nhất bố trí phòng ngủ ở phía yên tĩnh hơn.
Từ trong nhà — thiết bị, tiếng bước chân từ tầng trên. Thảm và đồ vải giảm vang đáng kể; một phòng trống tường phẳng vang hơn nhiều so với phòng có rèm, thảm, sách.
Tiếng vang trong chính phòng — làm giọng nói khó nghe và làm không gian có cảm giác không dễ chịu. Cách xử lý giống trên: thêm vật liệu mềm.
Nhiệt độ
Yếu tố thứ tư, đáng nhắc vì nó liên quan tới ba yếu tố trên.
Hai điều thực tế: phòng ngủ mát hơn một chút giúp ngủ tốt hơn — nhiệt độ cơ thể cần giảm nhẹ để vào giấc ngủ; và chống nóng bằng cách chặn nắng từ bên ngoài hiệu quả hơn nhiều so với làm mát sau khi nhiệt đã vào — mái che, rèm ngoài, cây xanh ở hướng nắng gắt.
Thứ tự ưu tiên khi cải tạo
Nếu có ngân sách hạn chế, thứ tự cho hiệu quả cao nhất trên chi phí:
Xử lý ẩm mốc nếu có — đây là vấn đề sức khoẻ, không phải vấn đề tiện nghi.
Cải thiện thông gió — thường chỉ cần thói quen và vài thiết bị nhỏ.
Sửa ánh sáng — đổi đèn và bố trí lại thường rẻ và tác dụng rõ.
Giảm tiếng ồn ở phòng ngủ — ưu tiên một phòng thay vì cả nhà.
Chống nóng ở hướng nắng gắt.
Bốn việc đầu đều không đòi cải tạo lớn, và chúng đổi cảm giác của một ngôi nhà nhiều hơn phần lớn thay đổi về nội thất.
Một cách tự kiểm
Đi qua từng phòng vào thời điểm nó được dùng nhiều nhất, và trả lời ba câu:
Có đủ sáng để làm việc đang làm ở đây không, và ánh sáng có đúng loại không?
Không khí có thấy bí sau một giờ ở đây không?
Có tiếng ồn nào mà mình đã quen tới mức không còn để ý không?
Câu thứ ba hay cho ra câu trả lời bất ngờ — phần lớn người ta thích nghi với tiếng ồn nền và quên rằng nó vẫn đang tác động.
Ánh sáng tự nhiên ảnh hưởng thế nào?
Nó điều chỉnh nhịp sinh học — nên phòng ngủ nên có ánh sáng buổi sáng, và người làm việc cả ngày trong phòng không cửa sổ thường gặp vấn đề về giấc ngủ.
Vì sao thông gió quan trọng?
Trong phòng đóng kín có người ở, nồng độ khí thải từ hô hấp tăng dần và gây buồn ngủ, giảm tập trung, đau đầu.
Đặt bàn làm việc thế nào so với cửa sổ?
Vuông góc với cửa sổ — quay lưng hay đối diện đều gây chói hoặc ngược sáng.
Thứ tự ưu tiên khi cải tạo là gì?
Xử lý ẩm mốc trước vì đó là vấn đề sức khoẻ, rồi thông gió, rồi ánh sáng, rồi giảm ồn ở phòng ngủ, rồi chống nóng.
