Khoá học kết thúc. Bạn thấy hào hứng, có nhiều ý tưởng, và có một tập tài liệu.
Sáu tuần sau, tài liệu chưa mở lại lần nào, và bạn nhớ được vài ý chung chung.
Đây là kết cục của phần lớn các khoá học ngắn, và nguyên nhân không nằm ở chất lượng giảng dạy.
Vì sao kiến thức phai nhanh
Ba cơ chế:
Không được gọi lại. Trí nhớ giữ những gì được dùng. Một nội dung học xong rồi không chạm tới trong ba tuần thì phần lớn đã mất.
Cảm giác đã hiểu không phải đã biết làm. Ngồi nghe một người giỏi giải thích tạo ra cảm giác rất rõ rằng mình đã nắm được. Cảm giác đó biến mất khi phải tự làm.
Không có chỗ dùng. Nếu công việc hằng ngày không có tình huống nào dùng tới, kiến thức không có cách nào bám lại.
Ba cơ chế này dẫn tới cùng một kết luận thực tế: phải dùng sớm, dùng ngay, dù ở quy mô nhỏ.
Kế hoạch ba mươi ngày
Trong hai ngày đầu — làm bản tóm tắt của chính mình. Không phải chép lại tài liệu. Một trang, viết bằng lời mình: ba điều quan trọng nhất, và với mỗi điều thì mình sẽ dùng vào việc gì cụ thể.
Việc phải diễn đạt lại bằng lời mình là bước có tác dụng lớn nhất trong cả kế hoạch, và nó mất ba mươi phút.
Trong tuần đầu — làm một việc thật. Áp dụng một thứ vào một việc có sẵn trong công việc hoặc cuộc sống. Nhỏ cũng được; điều quan trọng là nó thật, không phải bài tập.
Tuần thứ hai và ba — lặp lại việc đó. Lần đầu là thử; lần thứ ba mới bắt đầu thành kỹ năng.
Ngày thứ ba mươi — xem lại. Mở bản tóm tắt một trang, đối chiếu: mình đã dùng được gì, chỗ nào vướng, còn gì chưa đụng tới.
Chỉ bốn mốc, và phần lớn công sức nằm ở hai mốc đầu.
Chọn một việc để áp dụng
Sai lầm phổ biến là định áp dụng mọi thứ đã học. Kết quả là không áp dụng gì.
Ba tiêu chí chọn:
Việc bạn đang làm sẵn — không phải một dự án mới phải tạo ra.
Việc lặp lại — để còn có dịp làm lần hai, lần ba.
Việc bạn thấy rõ cách cũ đang chưa ổn — có động lực sẵn thì không cần ép mình.
Giữ liên hệ với nhóm học
Đây là phần hay bị bỏ và nó có giá trị lâu hơn cả nội dung khoá học.
Ba việc thực tế:
Lưu liên hệ ngay trong buổi cuối, đừng để về nhà rồi mới nghĩ tới.
Đề xuất một nhóm trao đổi và chủ động đăng thứ gì đó đầu tiên — nhóm nào cũng cần một người mở lời, và phần lớn nhóm chết vì không ai làm việc đó.
Hỏi người dạy một câu cụ thể sau vài tuần, khi đã thử áp dụng và gặp vướng. Câu hỏi từ thực tế được trả lời kỹ hơn nhiều so với câu hỏi trong lớp.
Khi thấy không áp dụng được gì
Tình huống này xảy ra, và có ba nguyên nhân khác nhau — mỗi nguyên nhân một cách xử lý:
Khoá học ở mức khái quát quá xa thực tế. Cần tìm một nguồn cụ thể hơn — tài liệu hướng dẫn thao tác, một người làm nghề để hỏi.
Công việc hiện tại không có chỗ dùng. Tạo ra một chỗ nhỏ: một việc cá nhân, một phần việc tình nguyện, một dự án riêng.
Thiếu một nền tảng ở dưới. Đây là nguyên nhân hay bị đọc nhầm thành mình kém. Nếu đúng vậy thì cần lùi lại học phần nền, và đó là quyết định hợp lý chứ không phải bước lùi.
Đo xem khoá học có đáng không
Sau ba tháng, trả lời hai câu:
Có việc gì tôi làm khác đi so với trước khi học không?
Nếu có ai hỏi về chủ đề đó, tôi giải thích được ở mức nào?
Nếu cả hai câu đều là không, thì bài học không nằm ở khoá học đó — nó nằm ở cách chọn khoá lần sau. Ba câu nên tự hỏi trước khi đăng ký khoá tiếp theo: tôi sẽ dùng nó vào việc nào cụ thể; tôi có chỗ để thực hành không; và tôi có dành được thời gian trong tháng sau khoá học không.
Câu thứ ba là câu quyết định, và nó hầu như không bao giờ được hỏi trước khi đóng học phí.
Vì sao kiến thức sau khoá học phai nhanh?
Không được gọi lại, cảm giác đã hiểu không phải đã biết làm, và không có chỗ dùng trong công việc hằng ngày.
Việc gì có tác dụng lớn nhất ngay sau khoá?
Làm bản tóm tắt một trang bằng lời của chính mình trong hai ngày đầu — không phải chép lại tài liệu.
Chọn việc để áp dụng thế nào?
Việc bạn đang làm sẵn, việc có lặp lại để còn làm lần hai lần ba, và việc bạn thấy rõ cách cũ đang chưa ổn.
Câu hỏi nào nên đặt trước khi đăng ký khoá tiếp theo?
Tôi có dành được thời gian trong tháng sau khoá học không — câu này quyết định nhất và hầu như không ai hỏi trước khi đóng học phí.
