Chọn gậy golf đầu tiên: nửa bộ, gậy cũ và khi nào mới cần đo gậy

Luật golf cho phép mang tối đa mười bốn cây gậy trong túi. Nhiều người mới hiểu nhầm con số đó thành con số tối thiểu, và mua ngay một bộ đầy đủ trước khi biết mình đánh cây sắt số bảy xa bao nhiêu. Thực tế ở sân tập cho thấy điều ngược lại: người mới đánh khoảng cách giữa các cây sắt liền nhau gần như bằng nhau, vì độ ổn định của cú vung chưa đủ để tạo ra khác biệt. Mười bốn cây lúc này chỉ là mười bốn thứ để lăn tăn.

Bài này đi qua thứ tự mua gậy hợp lý, những thông số đáng quan tâm, cách kiểm gậy cũ, và thời điểm việc đo gậy bắt đầu có ý nghĩa.

Các loại gậy và việc của từng loại

Nửa bộ cho người mới: bảy, tám cây là đủ

Một túi khởi đầu hợp lý chỉ cần những cây sau:

• Gậy sắt số 7 — cây học vung chính. Gần như mọi huấn luyện viên dùng cây này cho những buổi đầu vì độ dài và độ ngửa ở mức trung bình.
• Gậy sắt số 9 hoặc gậy kỹ thuật PW (pitching wedge) — cho cú ngắn hơn, bóng bay cao hơn.
• Gậy sắt số 5 hoặc một gậy lai — cho cú xa hơn. Với người mới, gậy lai dễ đánh hơn sắt số 5 nhiều vì đáy rộng, trọng tâm thấp, ít bị cắm đầu xuống đất.
• Gậy kỹ thuật SW (sand wedge) — đánh cát và cú bổng quanh green.
• Gậy gạt — thứ dùng nhiều lần nhất trong một vòng đấu.
• Một gậy gỗ fairway hoặc driver có độ ngửa lớn — khi đã bắt đầu ra sân.

Thêm một cây sắt số 6 hoặc số 8 nữa là bạn có bảy, tám cây — đủ cho vài tháng đầu ra sân. Khoảng cách bị bỏ trống giữa các cây sẽ được lấp bằng cách đánh nhẹ hoặc mạnh tay hơn, điều mà người mới làm được không kém người dùng đủ bộ.

Nhiều hãng bán bộ gậy dành cho người mới, gồm sẵn túi và khoảng mười cây. Đây là lựa chọn gọn gàng nếu bạn không muốn ghép từng cây; chỉ cần kiểm tra các thông số ở phần dưới vẫn hợp với mình.

Ba thông số thật sự tạo khác biệt

Độ cứng của cán

Cán gậy có các mức độ cứng, thường ký hiệu L (nữ), A (người lớn tuổi hoặc tốc độ vung chậm), R (thường), S (cứng), X (rất cứng). Nguyên tắc chung: tốc độ vung càng chậm thì cán càng mềm. Người mới, nhất là người lớn tuổi hoặc phụ nữ, gần như không bao giờ cần cán S. Cán quá cứng làm bóng bay thấp và lệch sang phải với người thuận tay phải, và cảm giác ở tay như đánh vào gậy sắt đặc.

Nếu không có máy đo tốc độ, một cách thô: nếu cú sắt số 7 của bạn hiện chưa đi xa được bao nhiêu và bóng bay thấp, hãy chọn cán R hoặc mềm hơn.

Chất liệu cán: thép hay sợi carbon

Cán thép nặng hơn, cho cảm giác chắc, phổ biến ở gậy sắt. Cán carbon nhẹ hơn, giúp người vung chậm có thêm tốc độ đầu gậy, giảm rung truyền vào khuỷu tay. Người có tiền sử đau khuỷu tay, người trên năm mươi tuổi, phụ nữ có thể cân nhắc cán carbon cả cho gậy sắt.

Độ dài và góc lie

Gậy tiêu chuẩn được làm cho người cao trung bình theo vóc dáng phương Tây. Người thấp hơn nhiều hoặc cao hơn nhiều so với mức đó, hoặc có tay dài ngắn khác thường, sẽ phải gù lưng hoặc đứng thẳng quá mức để đáy gậy chạm đất đúng. Dấu hiệu đơn giản khi đặt gậy sau bóng ở tư thế chuẩn: đáy gậy phải nằm phẳng trên mặt đất. Nếu mũi gậy chổng lên cao rõ rệt, gậy đang quá dài hoặc góc quá đứng với bạn; nếu gót gậy chổng lên, ngược lại.

Mua gậy cũ: những chỗ phải kiểm

Gậy cũ là lựa chọn rất hợp lý cho người mới, vì gậy golf bền và tụt giá nhanh ở những năm đầu. Khi xem gậy cũ, kiểm theo thứ tự:

1. Rãnh trên mặt gậy sắt và gậy kỹ thuật. Rãnh mòn tròn cạnh làm bóng ít xoáy, nhất là ở gậy kỹ thuật. Miết móng tay ngang mặt gậy: rãnh còn tốt sẽ “bắt” móng tay.
2. Cán gậy. Nhìn dọc cán dưới ánh sáng để phát hiện cong. Với cán carbon, tìm vết nứt, vết lõm, chỗ sơn bong thành vệt — cán carbon bị tổn thương có thể gãy khi vung.
3. Chỗ nối đầu gậy và cán. Lắc nhẹ đầu gậy, nghe có tiếng lục cục không. Tiếng động bên trong đầu gậy gỗ thường là keo bong.
4. Cán cầm (grip). Grip trơn, cứng, nứt thì cần thay. Đây là khoản thay rẻ, nhưng nên tính vào giá khi mặc cả.
5. Thông số in trên cán: độ cứng, chất liệu. Gậy cán S hay X giá hời đến mấy cũng không hợp với đa số người mới.

Nếu có thể, mượn đánh thử vài quả ở sân tập trước khi mua. Cảm giác ở tay sau mười cú đánh nói nhiều hơn mọi bảng thông số.

Đo gậy: khi nào mới có ích

Đo gậy (fitting) là quá trình đánh thử với nhiều tổ hợp đầu gậy, cán, độ dài, góc lie, có máy theo dõi đường bay. Nó rất có giá trị — nhưng chỉ khi cú vung của bạn đủ ổn định để các con số có ý nghĩa. Nếu hôm nay bạn đánh hai cú giống nhau cách nhau cả chục mét, máy đo sẽ cho kết quả khác hẳn ngày mai, và bộ gậy “vừa vặn” hôm nay có thể không còn vừa khi cú vung thay đổi sau vài tháng học.

Một mốc thực tế: cân nhắc đo gậy khi bạn đã học đều đặn vài tháng, ra sân được nhiều vòng, và đánh sắt số 7 tương đối đều về khoảng cách lẫn hướng bay. Trước mốc đó, một buổi đo cơ bản về độ dài và góc lie — để tránh tập sai tư thế vì gậy sai kích cỡ — là đủ.

Phụ nữ, người lớn tuổi và trẻ em: điều chỉnh gì

Gậy dành cho nam giới tầm trung tuổi là chuẩn mặc định của nhiều cửa hàng. Ba nhóm sau nên để ý thêm:

• Phụ nữ: gậy nữ thường ngắn hơn, nhẹ hơn, cán mềm hơn, grip nhỏ hơn. Không bắt buộc phải mua gậy “nữ” — người cao và vung nhanh dùng gậy nam cán mềm vẫn hợp. Cái cần là độ dài, độ nặng và độ cứng vừa với mình, không phải nhãn trên túi.
• Người lớn tuổi hoặc mới phục hồi chấn thương: ưu tiên cán carbon nhẹ, đầu gậy lưng khoét rộng, thay sắt dài bằng gậy lai hoặc gậy gỗ fairway có độ ngửa lớn. Grip to hơn một chút giúp người có khớp tay cứng đỡ phải siết chặt.
• Trẻ em: không cắt ngắn gậy người lớn cho trẻ dùng. Gậy cắt ngắn trở nên quá nặng và cán quá cứng so với sức trẻ, dễ hình thành cú vung bù trừ. Bộ gậy trẻ em được chia theo chiều cao, và trẻ lớn nhanh nên chỉ cần ít cây, thay theo từng giai đoạn.

Phần còn lại của bộ đồ nghề

Ngoài gậy, người mới cần thêm vài món nhỏ mà ảnh hưởng không nhỏ:

• Găng tay đeo ở tay trên (tay trái với người thuận tay phải), vừa khít, không thừa đầu ngón. Găng rộng làm tay trượt và phải siết chặt hơn.
• Giày golf có đế bám để chân không trượt khi xoay. Ở sân tập trên thảm, giày thể thao đế phẳng tạm được; ra sân cỏ, đặc biệt khi cỏ ướt sương buổi sáng, giày golf khác hẳn.
• Túi gậy: túi có chân chống nhẹ hợp cho người hay đi bộ ở sân tập và sân ngắn; túi để trên xe điện thì nặng hơn nhưng nhiều ngăn. Với bảy, tám cây, túi nhẹ là đủ.

Những thứ chưa cần bỏ tiền

• Driver đời mới nhất. Khác biệt giữa các thế hệ driver gần nhau nhỏ hơn nhiều so với khác biệt do kỹ thuật của người mới.
• Gậy kỹ thuật với nhiều độ ngửa khác nhau. Một cây SW đủ cho đến khi bạn thật sự biết mình thiếu cú nào.
• Bóng cao cấp. Người mới mất bóng thường xuyên. Bóng tập hoặc bóng đã qua sử dụng còn tốt là hợp lý.
• Gậy dành cho người chơi giỏi, đầu nhỏ và mỏng. Chúng đẹp nhưng khó đánh. Người mới nên dùng đầu gậy sắt có lưng khoét rộng, mặt gậy to, dễ tha thứ cho cú đánh lệch tâm.

Thứ đáng bỏ tiền hơn ở giai đoạn đầu là vài buổi học với huấn luyện viên và một đôi giày golf vừa chân. Gậy tốt không sửa được cú vung sai, nhưng cú vung đúng thì dùng được với gần như mọi bộ gậy tầm trung.

Câu hỏi thường gặp